Dzięki rozwojowi medycyny jak i większej dostępności do efektów prac naukowców możemy dzisiaj stosować metody leczenia z wykorzystaniem PRP czyli osocza bogato-płytkowego, które stało się przełomem w stymulacji i przyspieszeniu gojenia się kości i tkanek miękkich. Reprezentuje stosunkowo nową biotechnologię i jest wynikiem rosnącego zainteresowania inżynierią tkankową i terapia komórkową w dniu dzisiejszym.
Czym jest PRP?
Osocze bogato-płytkowe jest po prostu: objętością osocza pobranego od jednej osoby, które ma koncentrację płytek krwi wyższą od wyjściowej (z pełnej krwi pobranej). Normalnie płytki liczone we krwi mieszczą się w przedziale 150,000/µl a 350,000/µl ze średnią 200,000/µl. Ponieważ dowód naukowy gojenia się kości i tkanek miękkich został przedstawiony z użyciem PRP z 1,000,000 płytek/µl, to jest koncentracja płytek krwi w 5ml objętości osocza, która stała się roboczą definicją PRP dzisiaj. Niższa koncentracja nie może gwarantować gojenie się ran, nie wykazano zaś, że wyższa koncentracja jeszcze bardziej poprawia gojenie się ran.
Ponieważ PRP jest otrzymywana z autologicznej krwi (własnej), jest właściwie bezpieczna i wolna od chorób przenoszonych ta drogą jak HIV i zapalenie wątroby.
PRP działa na zdolności gojące komórek poprzez zwiększenie ich liczby (mitogeneza) i stymulację rozrostu naczyń (angiogeneza).
Bogato-płytkowe osocze (PRP) jest obecnie używane w wielu różnych dziedzinach medycyny. Zainteresowanie w zastosowaniu PRP w dermatologii ostatnio się zwiększyło. Było używane w wielu różnych zastosowaniach takich jak regeneracja tkanek, gojenie się ran, usuwanie blizn, efekty odmładzające skórę i łysienie.
Historia osocza bogato-płytkowego
Osocze bogato-płytkowe (PRP) jest także znane jako bogato-płytkowe czynniki wzrostu (GFs), Bogato-płytkowe fibryny (PRF), matryca PRF i koncentrat płytek.
Zamysł i opis PRF zaczął się w hematologii, gdzie stworzyli oni termin PRP w latach 70., aby opisać osocze z liczbą płytek powyżej tej liczonej w krwi obwodowej, która była początkowo używana jako produkt do transfuzji aby móc leczyć pacjentów z trombocytopenią.
Dziesięć lat później, PRP zaczęły być stosowane w chirurgii szczękowo-twarzowej jako PRF. Fibryny miały potencjał działań umożliwiających przyczepność i homeostazę i PRP ze swoimi antyzapalnymi właściwościami stymulowały proliferację komórek.
Następnie PRP było używane przede wszystkim w obszarze mięśni szkieletowych przy kontuzjach sportowych, a profesjonalni sportowcy, zwrócili uwagę szerokiej publiczności i mediów na ich działanie.
Inne medyczne dziedziny, które także używają PRP to kardiochirurgia, chirurgia dziecięca, ginekologia (atrofia pochwy i sromu, liszaj twardzinowy, wysiłkowe nietrzymanie moczu, dysfunkcja seksualna również jeśli dotyczy mężczyzn, rany po operacjach ginekologicznych np. na sromie), urologia (nietrzymanie moczu), chirurgia plastyczna i okulistyka.
Rozwińmy informacje dotyczące zastosowanie w niektórych dziedzinach
W 2006, PRP zaczęły być brane pod uwagę jako potencjalne narzędzie terapeutyczne powodujące wzrost włosów i zostało zaproponowane jako nowa terapia przy łysieniu zarówno w łysieniu androgenicznym jak i łysieniu plackowatym. Kilkanaście badań było opublikowane, które donosiły o pozytywnym wpływie PRP na łysienie androgeniczne, jednakże ostatnie analizy danych sugerują, brak badań kontrolnych na przypadkowej (randomizowanej) próbie. Jak napisali autorzy, kontrolne badania są uważane jako najlepsza droga do wykazania naukowo dowodu na skuteczność terapii i uniknięcia potencjalnej stronniczości przy ocenie jej skuteczności.
Kolejne bardzo istotne zastosowaniem PRP to np. zabiegi chirurgiczne, gojenie trudnych ran np. po zabiegach na sromie.
Rany mają środowisko biochemiczne sprzyjające zapaleniom które utrudnia gojenie się przewlekłych wrzodów. Dodatkowo charakteryzuje się wysoką aktywnością proteazy, która zwiększa faktyczną koncentrację GF(czynnika wzrostu). PRP jest używane jako interesująca terapia zastępcza opornych na gojenie ran, ponieważ jest źródłem GF i w wyniku tego ma mitogenne (podział komórek), angiogenne (tworzenie naczyń krwionośnych) i chemotaktyczne właściwości (kierowanie się ku określonym substancjom chemicznym).
PRP stosowane jest również w dermatologii kosmetycznej, badania przeprowadzone in vitro pokazały, że PRP mogą stymulować proliferację ludzkich skórnych fibroblastów i zwiększać syntezę kolagenu typu I. Dodatkowo, opierając się na histologicznych dowodach, PRP wstrzyknięte do ludzkich głębokich warstw skóry i warstwę podskórną, indukują powiększanie się tkanek miękkich, aktywację fibroblastów, i ponowne odkładanie się kolagenu, jak również tworzenie się nowych naczyń krwionośnych i tworzenie tkanki tłuszczowej.
Inne zastosowanie PRP jest poprawa blizn pooparzeniowych, blizn pooperacyjnych i po-trądzikowych. Zgodnie z kilkoma dostępnymi artykułami, PRP samo lub w połączeniu z innymi technikami wydaje się poprawiać jakość skóry i przyczynia się do zwiększenia liczby fibroblastów bogatych w kolagen i elastycznych.
Najnowsze przedkliniczne i kliniczne badania PRP wskazują, że metoda ta będzie możliwa do wykorzystania np. w leczeniu dysfunkcji erekcji (ED) i choroby Peyroniego (PD), cytowane w międzynarodowych bazach danych, takich jak PubMed, Cochran Library and Clinical Trial. Poza obecnie prowadzonymi badaniami, potrzebne jest zdecydowanie więcej wysokiej jakości badań na zwierzętach aby lepiej zrozumieć mechanizm działania PRP, przed zaaprobowaniem tej metody do testów klinicznych i stosowania w klinice przez odpowiednie władze ustawodawcze. Pilna potrzeba terapii opartej na patogennych podstawach wynika z różnych efektywności 3 linii terapii, które są zalecane przez międzynarodowe wytyczne i ograniczone tylko przez konkretne przeciwskazania pacjentów. PRP jest bezpieczną i opartą na patogenach metodą leczenia ale ciągle jeszcze eksperymentalną dla ED i PD. Dokładne mechanizmy działania PRP nie zostały jeszcze wyjaśnione.
Wyjaśnijmy co to jest ED i PD?
Otóż ED są to patologiczne okoliczności kiedy mężczyzna nie może mieć lub utrzymać erekcji wystarczająco długiej aby odbyć stosunek seksualny (według WHO). Naukowcy z Boston University School of Medicine odkryli związek pomiędzy wiekiem mężczyzny a obecnością ED: rozpowszechnienie ED 22% wśród mężczyzn >40 lat i 49% u mężczyzn <70 lat. Zgodnie z światowym, przeprowadzanym online kwestionariuszem seksualnym Global online Sexuality Survey, istnieje tendencja zwiększenia występowania ED, gdyż pacjenci z ED są coraz młodsi.
Patogeneza ED jest skomplikowana, Moreland wykazał związek pomiędzy ED a utratą masy mięśni gładkich w ciele w związku z całym obszarem tkanek penisa, tak samo jak pozytywną korelację z nasileniem choroby.
Leczenie dysfunkcji erekcji jest ważne nie tylko ze względu na zdrowie psychiczne, ale także zdrowie fizyczne mężczyzn w każdym wieku. Zgodnie z meta-analizami mężczyźni z ED mają większe ryzyko (P<.001) incydentów wieńcowych niż ci bez ED. Bazując na danych „Badaniach Zapobiegania Rakowi Prostaty”, ilość sercowo-naczyniowych zdarzeń przypadających na mężczyznę z ED ( wliczając to śmierć z powodu zawału mięśnia sercowego) jest dwukrotnie wyższa w porównaniu z mężczyznami bez ED.
Jednakże, najczęściej, pacjenci nie są informowani o takim potencjalnym ryzyku i, w zależności od ich kulturowych, socjalnych i psychologicznych cech i zwyczajów, nie zwracają oni należytej uwagi na te warunki, pomijając pragnienie posiadania satysfakcjonującego i regularnego życia seksualnego. Dzisiaj istnieje możliwość zaoferowania pacjentom terapię PRP jako opcja leczenia nie operacyjnego, jako dodatek do 3 istniejących linii terapii.
Inne schorzenie, które może być leczone przez PRP to choroba Peyroniego PD. Zgodnie z danymi Amerykańskiego Stowarzyszenia Urologicznego , PD jest to nabyta nieprawidłowość prącia charakteryzująca się zwłóknieniem tunica albuginea – jest to niewielka część penisa, która ulega uszkodzeniu-zwłóknieniu lub zwapnieniu w wyniku choroby Peyroniego, czemu może towarzyszyć ból, deformację prącia, dysfunkcję erekcji ED (w 40-60%)
Ponieważ czynniki wzrostu stymulują proliferację (wędrówkę) komórek, niektórzy wyrażają troskę, że połączenie BMP (morfogenetycznych białek kości) i PRP (bogato-płytkowego osocza) może stymulować raka. Tak naprawdę, żaden czynnik wzrostu nie może sprowokować raka. Wszystkie czynniki wzrostu działają na błonach komórkowych nie na ich jądrach. Czynniki wzrostu aktywują wewnętrzne cytoplazmatyczne sygnałowe białko, które wspiera normalną ekspresję genów (komórki rakowe nie powstają w wyniku ekspresji normalnych genów). Czynniki wzrostu nie są mutagenami (czynnikami wywołującymi mutację), tak jak prawdziwe carcinogeny takie jak promieniowanie, smoły antracytowe tytoniu, światło UV itd. Czynniki wzrostu są normalnymi białkami ciała. Spostrzeżenie specjalnie odnosząca się do PRP i raka jest takie, że PRP nie są niczym więcej niż skrzep krwi, który może występować w każdej ranie, z zaznaczeniem tylko, że zawiera większą ilość płytek osocza.
Zabiegi z wykorzystaniem PRP są wykonywane między innymi w
Gabinecie Ginekologicznym Profesor dr hab. nauk med. Spec. ginekolog-położnik, endokrynolog i onkolog Anity Olejek w Będzinie.
Jak widzimy, zastosowanie osocza bogato-płytkowego jest bardzo szerokie i daje nadzieję pacjentom z różnymi dolegliwościami, chorobami. Część z nich jest jeszcze w fazie badań, ale wyniki dają nam nadzieję, że we współpracy z lekarzami , w przyszłości będziemy mogli uporać się z naszymi problemami.
Beata Izabela Pilarek – Właścicielka i Redaktor Naczelna portalu www.jesteskobieta.pl